Kunnen kinderen de klimaatcrisis echt begrijpen en er iets aan doen?

Katie Daynes beschrijft hoe ze de opwarming van de aarde uitlegt in haar kinderboek ‘Kunnen we de ijsberen echt helpen?’ en hoe belangrijk het is dat we naar de volgende generatie luisteren.

Meer dan ooit hebben we HOOP en ACTIE nodig. Het is niet eenvoudig kinderen op te voeden in een wereld vol onzekerheden maar de jeugd heeft de toekomst en het beste wat we als ouder/verzorger/onderwijzer kunnen doen, is kinderen stimuleren, tot actie aanzetten en ze enthousiasmeren om hun steentje bij te dragen.

Ja, het is VRESELIJK ONEERLIJK dat onze kinderen een wereld in nood van ons erven.

Ja, het is duidelijk NIET HUN SCHULD en ze zouden niet gebukt moeten gaan onder de verantwoordelijkheid om alles goed te maken.

Maar ze kunnen WEL HELPEN en ja, hun mening IS BELANGRIJK.

Deze gedachtenspinsels vormden het begin van Usbornes nieuwe serie: ‘Kunnen we echt helpen?’ Het eerste deel, ‘Kunnen we de ijsberen echt helpen?’, uitgekomen in september 2021, gaat over de klimaatopwarming en de klimaatcrisis, zonder die termen te noemen. In plaats daarvan is het een verhaal over een ijsberengezin dat naar Warmland reist om een groep enthousiaste kinderen om hulp te vragen.

Begrijpelijkerwijs vragen de kinderen: Waarom wij? Wat kunnen WIJ doen? En als de ijsberen door het smeltende ijs niet meer op zeehonden kunnen jagen, waarom eten ze dan niet gewoon iets anders? Langzaam maar zeker zien de kinderen de ernst van de situatie in en weten ze dat ze snel iets moeten doen. Ze realiseren zich ook dat het antwoord verrassend eenvoudig is – STOPPEN MET HET PRODUCEREN VAN BROEIKASGASSEN.

Dat is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan maar de kinderen zitten barstensvol prachtige ideeën: van grote wollen truien breien voor huizen tot auto’s maken die op water rijden. Maar het belangrijkste is dat je alleen verschil kunt maken als IEDEREEN het probleem begrijpt en ACTIE ONDERNEEMT. En dan sturen de kinderen een plan naar alle regeringsleiders en grote bedrijven.

Aan het eind van het boek realiseren de kinderen zich dat ze de ijsberen ECHT KUNNEN HELPEN en dat, zoals de ijsberen zeggen, hun acties ook goed zijn voor de rest van de wereld.

Toen we het idee voor dit boek ontwikkelden, waren we bang dat de uitleg van de opwarming van de aarde te moeilijk zou zijn voor kinderen van deze jonge leeftijd (5+). Maar toen ik het prachtige coverontwerp van Róisín Hahessy zag, met de titel ‘Kunnen we de ijsberen echt helpen?’, wist ik hoe we dit konden aanpakken. We konden er een gesprek van maken – een dialoog tussen de verrassend goed geïnformeerde ijsberen en kinderen die stonden te popelen om aan de slag te gaan.

Kinderen zijn niet bang om grote vragen te stellen of om ons te wijzen op ongemakkelijke waarheden. Ze houden van dieren en de wereld om hen heen. Ze zitten vol ideeën en hebben een levendige fantasie – en ze worden graag serieus genomen door volwassenen. Natuurlijk moeten we onze kinderen niet blootstellen aan te veel onheil en wanhoop maar ze verdienen het om de feiten te weten, om gehoord te worden en om deel uit te maken van het bepalen van de toekomst. Meer dan ooit hebben we HOOP en ACTIE nodig.